पुणे: पुणे, आयसीएमआर-नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ व्हायरोलॉजी (एनआयव्ही) मधील वैज्ञानिकांना असे आढळले आहे की गेल्या वर्षी केरळमध्ये नोंदविलेल्या बर्ड फ्लूच्या ताणांनी पूर्व आशियातील सर्व शक्यतांमध्ये भारतात प्रवेश केला होता. आयसीएमआर-एनआयव्ही शास्त्रज्ञांनी नुकत्याच झालेल्या बर्ड फ्लू स्ट्रेन्सचा भारत आणि गेल्या दशकभरात पसरलेल्या प्रवेशाचा मार्ग मॅप केला आहे.अलीकडेच आंतरराष्ट्रीय जर्नल व्हायरोलॉजी (एल्सेव्हियर) मध्ये प्रकाशित झालेल्या त्यांच्या अभ्यासानुसार असे दिसून आले आहे की गेल्या वर्षी केरळमध्ये बर्ड फ्लू विषाणूचा अहवाल पूर्व आशियातून 2022 च्या सुमारास आला होता, तर २०१ 2016 मध्ये एच 5 एन 8 चा पूर्वीचा उद्रेक चीन आणि जपानशी स्वतंत्रपणे जोडला गेला होता. एच 5 एनएक्स व्हायरस, ज्यात एच 5 एन 1 आणि एच 5 एन 8 समाविष्ट आहे, हा एक प्रमुख जागतिक झुनोटिक धोका मानला जातो कारण ते पक्ष्यांना संक्रमित करू शकतात आणि कधीकधी मानवांसह सस्तन प्राण्यांमध्ये पसरतात. एनआयव्ही अभ्यासानुसार आंतरराष्ट्रीय डेटाबेसमध्ये अपलोड केलेल्या इन्फ्लूएंझा व्हायरस नमुन्यांवरील आण्विक घड्याळ आणि फिलोजोग्राफी विश्लेषण (प्रगत अनुवांशिक ट्रेसिंग पद्धती) वापरले. जून २०२24 मध्ये केरळमध्ये सापडलेला एच 5 एन 1 विषाणू ही कादंबरी पुन्हा पुन्हा सांगण्यात आली, याचा परिणाम दिसून आला, म्हणजे त्याची अनुवांशिक सामग्री म्हणजे ताणांचे मिश्रण होते. त्यातील काही अंतर्गत जीन्स केरळमध्ये पूर्वी नोंदविल्या गेलेल्या पॅथोजेनिक एव्हियन इन्फ्लूएंझा (एलपीएआय) व्हायरसकडून आली होती, तर काही युरोपियन मूळचे होते. कादंबरीचे पुनर्विचार म्हणजे व्हायरस वेगवेगळ्या फ्लू व्हायरसमधील जनुक विभागांच्या मिश्रण-मॅचने बनलेला असतो. जेव्हा दोन भिन्न पक्षी फ्लू स्ट्रेन्स समान पक्ष्यांना संक्रमित करतात, तेव्हा त्यांच्या अनुवांशिक सामग्रीचे भाग व्हायरसची नवीन आवृत्ती तयार करतात आणि एकत्र येऊ शकतात. पुनर्विचार करणारे शास्त्रज्ञांना काळजी करतात कारण ते अप्रत्याशित वर्तनासह विषाणूच्या नवीन आवृत्त्या तयार करू शकतात. २०१ 2016 मध्ये दिल्ली आणि मध्य प्रदेशातील प्राणीशास्त्रीय उद्यानांमधून २०१ 2016 मध्ये नोंदविण्यात आलेल्या दोन एच 5 एन 8 विषाणूंनी २०१ 2016 मध्ये पूर्व आशिया (चीन आणि जपान) पासून वेगळ्या परिचयातून आलेल्या दोन एच 5 एन 8 विषाणूंनी २०१ 2016 मध्ये नोंदवले होते. या अभ्यासानुसार असेही म्हटले आहे की दक्षिण आशियाने एच 5 एनएक्स व्हायरसच्या जागतिक ट्रान्समिशन नेटवर्कमध्ये मध्य पूर्व, उत्तर आफ्रिका, जपान, कोरिया आणि चीनशी अनुवांशिक संबंध दर्शविले. “मध्य आशियाई स्थलांतरित पक्ष्यांच्या उड्डाणपात्रात पडलेला भारत एक अभिसरण क्षेत्र म्हणून काम करतो जिथे वन्य पक्ष्यांनी चालविलेले विषाणू घरगुती पोल्ट्रीमध्ये प्रवेश करू शकतात,” असे ते म्हणाले. या अभ्यासानुसार असे म्हटले आहे की केरळ, त्याचे बॅकवॉटर, तलाव आणि बदके आणि कुक्कुटपालनाची मोठी लोकसंख्या “विशेषतः असुरक्षित आहे”. अधिकृत आकडेवारीनुसार आतापर्यंत राज्याने एच 5 एन 1 आणि एच 5 एन 8 बर्ड फ्लूचा 66 उद्रेक नोंदविला आहे. एनआयव्हीच्या शास्त्रज्ञांनी अभ्यासात नमूद केले की स्थलांतरित पक्ष्यांद्वारे व्हायरसची वारंवार ओळख करून, स्थानिक पुनर्विचार (वेगवेगळ्या ताणांमधून अनुवांशिक सामग्रीचे मिश्रण) यांनी प्राणी आणि मानवी आरोग्यासाठी संभाव्य जोखीम असलेले नवीन रूपे तयार केल्या आहेत. या अभ्यासानुसार असे म्हटले आहे की इतर देशांच्या तुलनेत बर्ड फ्लूच्या उद्रेकांमधून अद्याप मर्यादित अनुवांशिक डेटा आहे. उदयोन्मुख ताण लवकर शोधण्यासाठी आणि मोठ्या प्रमाणात उद्रेक रोखण्यासाठी वैज्ञानिकांनी मजबूत आण्विक पाळत ठेवणे आणि अनुक्रमित प्रयत्नांची मागणी केली आहे.
✍🏻मुख्य संपादक – सादिक शेख
