माधव गाडगीळ कोण होते? भारतातील पहिले बायोस्फीअर रिझर्व्ह स्थापन करण्यात मदत करणाऱ्या शास्त्रज्ञ, UNEP पुरस्कारप्राप्त, 83 व्या वर्षी निधन

पुणे : प्रसिद्ध पर्यावरणतज्ज्ञ माधव गाडगीळ (८३) यांचे 7 जानेवारी रोजी रात्री 11 वाजता पुण्यातील प्रयाग रुग्णालयात अल्पशा आजाराने निधन झाले.गाडगीळ हे केवळ शास्त्रज्ञ नव्हते तर ते समाजाच्या हक्कांचे चॅम्पियन होते. त्यांना पद्मश्री आणि पद्मभूषणने सन्मानित करण्यात आले, संयुक्त राष्ट्र पर्यावरण कार्यक्रम (UNEP) च्या 2024 चॅम्पियन्स ऑफ द अर्थ पुरस्काराचा उल्लेख न करता, विज्ञान आणि सामुदायिक सहभागाद्वारे लोक आणि ग्रहाचे संरक्षण करण्यासाठी UN चा सर्वोच्च पर्यावरण सन्मान.2011 मध्ये पश्चिम घाट पारिस्थितिकी तज्ञ पॅनेल – WGEEP या समितीने पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणाचा अभ्यास करण्यासाठी भारताच्या पर्यावरण मंत्रालयाने 2010 मध्ये स्थापन केलेल्या त्यांच्या अध्यक्षतेखालील समितीच्या पश्चिम घाट अहवालासाठी ते बहुधा प्रसिद्ध होते. अहवालात पश्चिम घाटाच्या अंदाजे 75% क्षेत्राला पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र (ESA) घोषित करण्याची शिफारस करण्यात आली होती, ज्याला प्रचंड विरोध झाला. त्यानंतरच्या 2013 मधील कस्तुरीरंगन अहवालाने हे क्षेत्र 37% पर्यंत कमी केले आणि त्यातील फक्त एक भाग ईएसए म्हणून ओळखला.24 मे 1942 रोजी पुणे, महाराष्ट्र येथे जन्मलेले, ते फर्ग्युसन महाविद्यालयाचे माजी विद्यार्थी होते आणि त्यांनी हार्वर्ड विद्यापीठ, यूएसए मधून पीएचडी प्राप्त केली. त्यानंतर, इतरांपेक्षा वेगळे, जगभरातील विद्यापीठांकडून अनेक ऑफर असूनही तो भारतात परतला. त्यांनी सुरुवातीला आघारकर संशोधन संस्था आणि नंतर इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ सायन्स, बेंगळुरू येथे 30 वर्षे काम केले.1986 मध्ये स्थापन झालेल्या निलगिरी बायोस्फीअर रिझर्व्हच्या भारतातील पहिल्या बायोस्फीअर रिझर्व्हच्या स्थापनेतही त्यांचा मोलाचा वाटा होता आणि 2002 च्या भारताच्या जैविक विविधता कायदा (BDA) ला आकार देण्यात ते महत्त्वाचे व्यक्तिमत्त्व होते.ते नेहमीच स्पष्टवक्ते होते आणि लोकांच्या चळवळींना मार्ग देत होते, कारण त्यांचा विश्वास होता की लोक आणि समुदाय संवर्धनाच्या केंद्रस्थानी आहेत आणि असा युक्तिवाद केला की पर्यावरणाच्या विनाशाच्या किंमतीवर विकास कधीही होऊ नये.गुरुवारी दुपारी ४ वाजता वैकुंठ स्मशानभूमीत अंत्यसंस्कार करण्यात येणार आहेत.